| Teheran تهران |
|
 Teheran تهران |
|
| Państwo |  Iran |
| Ostan | Teheran |
| burmistrz | Mohammad Baqer Ghalibaf |
| Powierzchnia | 716,9 km² |
| Położenie | 35° 42' N 51° 25' E |
| Wysokość | 1200 m n.p.m. |
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
7 185 831 10 023 os./km² 12,1 |
| Nr kierunkowy | 021 |
| Miasta partnerskie |  Caracas (Wenezuela)
|
|
Położenie na mapie Iranu
  Teheran
تهران |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa miasta | |
Teheran (pers. تهران) - stolica i największe miasto Iranu, będące również centrum administracyjnym prowincji o tej samej nazwie. Teheran leży u stóp masywu górskiego Elburs, na wysokości około 1500 m n.p.m., zajmując obszar 658 kilometrów kwadratowych. Teheran jest największym miastem Bliskiego Wschodu i liczy 7,3 mln mieszkańców (2005), zaś aglomeracja - 12,1 mln mieszkańców (2005). Posiada też gęstą sieć dróg i autostrad, znaczący dla kraju węzeł kolejowy oraz dwa porty lotnicze. Na terenie miasta ulokowane są liczne muzea, centra sztuki, kompleksy pałacowe i centra kulturalne, a w promieniu kilkudziesięciu kilometrów - znane ośrodki narciarskie.
Ponad połowa irańskiego przemysłu znajduje się w Teheranie. Stanowią go fabryki samochodów, podzespołów elektronicznych, urządzeń elektrycznych, przemysłu zbrojeniowego, włókienniczego, cukrowego, cementowego i chemicznego. Jest to również centrum sprzedaży dywanów i mebli. W pobliżu Teheranu znajduje się także rafineria.[1]
Na terenie miasta leży najdłuższa ulica Bliskiego Wschodu - Waliasr - ciągnąca się z centrum Teheranu na północ przez ponad 80 km. Na jej trasie znajduje się wiele dużych placów takich jak: plac Waliasr, plac Wanak, plac Tadżrisz - pełnią one rolę punktów odniesienia.
W XX wieku, Teheran przyjął wielką emigrację ludzi z terenu całego Iranu zróżnicowanych zarówno etnicznie, jak i religijnie. Miasto jest wypełnione historycznymi meczetami, kościołami, synagogami i zoroastriańskimi świątyniami ognia.
Spis treści |
edytuj Historia
Początki historii Teheranu nie są znane. Przez długi czas miasto rozwijało się w cieniu dużo większego ośrodka miejskiego Rej, ważnego ośordka na Jedwabnym Szlaku, zniszczonego w XIII wieku przez Mongołów.[2]
Prawdopodobnie pierwszym Europejczykiem odwiedzającym Teheran był Ruy Gonzáles de Clavijo, kastylijski ambasador podrózujący do Samarkandy, ówczesnej stolicy Timurydów.[3]
Teheran został stolicją Persji w dniu koronacji Aghi Mohammada w 1795 roku i pozostaje nią nieprzerwanie do dziś.
W czasie II wojny światowej Teheran został zajęty przez wojska brytyjskie i sowieckie. W dniach 28 listopada - 1 grudnia 1943 roku w mieście odbyła się tzw. konferencja teherańska, w której udział brali m.in. Franklin Delano Roosevelt, Winston Churchill i Józef Stalin.
Na terenie miasta znajduje się także cmentarz polskich żołnierzy, poległych w czasie II wojny światowej, w czasie marszu armii gen. Władysława Andersa.
Mohammad Reza Pahlawi, rządzący Iranem w latach 1953-1979, systematycznie niszczył teherańskie zabytki, uznając je za element nie pasujący do wizji nowoczesnego miasta. W ich miejscu wybudowano nowoczesne budynki, a zabytki które przetrwały do dziś, są często zasłonięte przez nowe konstrukcje.
Podczas wojny z Irakiem Teheran stał się celem ataków przy użyciu rakiet Scud. Zniszczenia zostały szybko odbudowane, a Teheran stał się celem imigracji ludności z terenów objętych wojną. W połączeniu z gwałtownym wzrostem urodzeń w ostatnich dwóch dekadach XX wieku spowodowało to masową budowę bloków mieszkalnych, które dziś stanowią dominujący element architektury miasta.
edytuj Klimat
| Klimatogram dla Mehrabad, Teheran | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| St | Lu | Ma | Kw | Ma | Cz | Li | Si | Wr | Pa | Li | Gr | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
34
8
-1
|
32
10
1
|
40
15
5
|
31
22
11
|
15
28
16
|
3
34
21
|
2
37
24
|
2
36
23
|
1
32
19
|
11
24
13
|
26
16
7
|
34
10
2
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Temperatury w °C Opad całkowity w mm Źródło: Iran Meteorological Organization |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Teheran na północy osłonięty jest górami Elburs, sięgającymi 4000 m n.p.m., zaś na południu sąsiaduje z pustynią. Sprawia to, że w granicach miasta zauważalne są różnice w klimacie.
Wiosny w Teheranie są łagodne, choć temperatury rosną szybko i w trakcie suchego i gorącego lata często przekraczają 35°C. Zima zaczyna się zazwyczaj w grudniu i trwa około 4 miesięcy. Sporadycznie towarzyszą jej opady śniegu i lekkie mrozy, szczególnie w nocy.
W styczniu 2008 Teheran nawiedziły wyjątkowo obfite opady śniegu, powodując przerwy w ruchu samochodowym i lotniczym. Zamknięte tymczasowo były również szkoły i urzędy.[4]
Najgorętszym miesiącem jest lipiec (średnio od 24°C w nocy do 37°C w dzień), najzimniejszym styczeń (średnio -0,5°C w nocy do 8°C w dzień).
edytuj Demografia
Choć większość mieszkańców stanowią Persowie, potężny napływ ludności w XX wieku sprawił, że Teheran stał się miastem wielonarodowym. Najliczniejszą mniejszością są Azerowie. Inne mniejszości to Ormianie, Kurdowie, Beludżowie, Bachtiarowie, Asyryjczycy, Tałyszowie i Mazandaranie. Wojny w Iraku i Afganistanie spowodowały też znaczny wzrost liczby imigrantów arabskich i afgańskich.
Mimo że oficjalną religią Iranu jest islam szyicki, Teheran stanowi dom dla wielu wyznawców innych wyznań. Mieszkają w nim chrześcijanie, żydzi perscy, zaratusztrianie oraz wyznawcy prześladowanej przez państwo religii - bahaizmu.
edytuj Transport
Teheran posiada bogatą sieć dróg i autostrad oraz cztery linie metra (docelowo pięć). Jest też ważnym węzłem kolejowym, ze stacją Teheran.
Lotnictwo cywilne Teheranu obsługują 2 lotniska:
- Mehrabad, zlokalizowane w centrum miasta, obsługujące głównie przeloty w granicach kraju oraz pielgrzymki do Mekki,
- Lotnisko Imama Chomeiniego, zlokalizowane 30 km na południe od granicy miasta, obsługujące prawie wszystkie połączenia międzynarodowe.
edytuj Galeria
 Ulica Pasdaran w Teheranie |
 Graffiti na murze dawnej ambasady amerykańskiej |
 Polski cmentarz wojskowy w Teheranie |
Przypisy
- ↑ Tehran Oil Refining Company.
- ↑ Tehran, history (ang.). Tehran municipality.
- ↑ Ruy González de Clavijo, Clements Robert Markham: Narrative of the Embassy of Ruy Gonzales de Clavijo. Hakluyt Society, 1859, s. 98. (ang.)
- ↑ Heavy snow blankets Iran, air travel hit. AFP, 6 stycznia 2008.
edytuj Linki zewnętrzne